М.Соёлмаа: B, C, D вирусыг бүрэн эмчлэхгүй бол элэгний хатуурал, хавдар үүсдэг

2020-05-07 0

Элэгний өвчлөл, вируст гепатитын талаар БЗД-ийн ЭМТ-ийн халдвартын эмч М.Соёлмаатай ярилцлаа.

-Элэг нь эрхтэн тогтолцоонд ямар үүрэг гүйцэтгэдэг вэ?

Элэг нь 1,5 кг жинтэй биеийн хамгийн том эрхтэн. Хүний биед 250 орчим төрлийн үүрэг гүйцэтгэдэг. Тухайлбал цөс, хоол тэжээл боловсруулах, глюкозын зохицуулалтад оролцох, хоргүйжүүлэх, уураг нийлэгжүүлэх, эрдэс витамин хадгалах, цусыг цэвэршүүлж, цусны эсүүдийг эргэлтэд байлгах гээд  гол төлөв бодисын солилцоотой холбоотой үүргүүдийг гүйцэтгэдэг.

-Гепатитын халдварын талаар ярихаас өмнө элэгний үйл ажиллагаа болоод элэг өвчлөх шалтгааны талаар мэдээлэл өгнө үү?

Үйл ажиллагааны талаар дээр тодорхой хэлсэн болохоор элэг өвчлөх шалтгааны тухай шууд ярья.

Элэг өвчлөхөд олон шалтгаан байдаг. Эдгээрээс хамгийн түгээмэл нь халдвар, хордлого, бодисын солилцооны өөрчлөлт, осол гэмтлийн шалтгаан юм. Тухайлбал, халдварын шалтгаан нь вирус, зарим төрлийн нян шимэгчээс үүдэлтэй байдаг. Харин хордлогын тохиолдол нь ахуйн хүрээнд хэрэглэгддэг будаг, цавуу, ацетон, угаалгын нунтаг зэрэг хорт бодис, архины хэрэглээ, сүрьеэ болон жирэмснээс хамгаалах 72 цагийн эм зэргээс шалтгаалж байна. Мөн бодисын солилцоонд өөрчлөлт орж, таргалалт, чихрийн шижин өвчнөөр өвчилснөөр элэг гэмтэх том шалтгаан болдог.

-Элгийг дүлий эрхтэн гэлцдэг. Тэр ч утгаараа хүмүүс өвчин хүндэрсний дараа эрүүл мэндийн байгууллагад ханддаг сөрөг тал ажиглагдаад байна. Үйлчлүүлэгчдийн хувьд өвчний ямар үед ихэвчлэн хандаж байна?

Над дээр ирж байгаа нийт үзлэгийн 80-90 хувийг вирусын халдварын шалтгаант элэгний эмгэг эзэлж байна. Элэг өөрөө мэдрэлжүүлэлт багатай эрхтэн. Тиймээс  элэг өвчлөхөд ихэвчлэн тухайн хүнд илрэх шинж тэмдэг байдаггүй. Өөрөөр хэлбэл зовиур шаналгаа багатай, үйл явц нь алгуурхан явагддаг гэж ойлгож болно.  Үйлчлүүлэгчдийн тухайд ажил ихтэй цаг зав багатайгаас  болдог уу, эсвэл эрүүл мэндийн боловсрол дутмагаас болж, өвчин хүндэрсэн үед эрүүл мэндийн байгууллагад хандах тохиолдол түгээмэл ажиглагдаж байна.

-Гепатитын хэдэн төрлийн вирус байдаг вэ. Монгол аль нь түгээмэл байна?

Одоогоор A, B, C, D, E, F, TTV мөн  SEN гэх гепатит үүсгэгч вирус тодорхойлогдоод байна. Харин манай улсад вирусын гепатитын A, B, C, D, E-ийн өвчлөл оношлогдож байгаа.

-Дээрх вирус тус бүр хүний бие махбодид ямар сөрөг нөлөө үзүүлдэг вэ. Халдварыг ямар замаар авч байна вэ?

Гепатит А,  Е вирус нь хүнээс хүнд халдварладаг, бохирлогдсон ус, хоол хүнс, бохир гараар  болон ахуйн замаар халдварладаг. Манайхан “бохирын шар” гэж нэрлэдэг шүү дээ. Харин А вирусын халдвараар голдуу хүүхдүүд өвчилдөг, ихэвчлэн хөнгөн эсвэл зовиургүй байдаг. Е вирусын тухайд хоруу чанар багатай вирус учраас харьцангуй их хэмжээтэй байж, өвчин үүсгэдэг. 15-29  насны залуучууд ихэвчлэн өвдөх хандлагатай байгаа. Е гепатит нь жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд хүнд явагддаг. А гепатиттай харьцуулахад хүндэвтэр, хүндрэл нэлээд тохиолдож байна. А, Е вирус нь архагшиж үлддэггүй бүрэн эдгэрдэг. В, C, D  вирус нь халдвартай цус болон биеийн шингэнээр, өвчтэй хүний цусаар бохирлогдсон, дутуу ариутгасан зүү, щиприцээр халдварладаг. Мөн гоо сайхны болон шүдний эмчилгээний багаж аппарат, мэс заслын багажаар халдварлаж болно. Монголчууд “щиприцний шар” гэж ярьдаг.

B, C, D вирус нь архагшиж үлдэж болно. Бүрэн эмчлэхгүй бол цаашдаа элэгний хатуурал хавдар болон элэгний дутагдалд хүргэдэг аюултай. Вирусын гепатитын үед илрэх шинж тэмдэг нь цочмог халдварын үед тод байдаг бол архаг халдварын үед зовиур багатай, шинж тэмдэг нь бүдэг балархай байна. Илрэх нийтлэг шинж нь ядарч сульдах, толгой өвдөх, арьс салст, хумс шарлах, хэвлийгээр өвдөх, ажлын бүтээмж буурах, шээс шар хүрэн, баас цайрах шинжүүд илэрдэг.

-Гепатитын өвчлөл нь эдгэрэх боломжтой юу. Ямар эмчилгээ хийлгэдэг вэ?

Гепатит А  нь цочмог, хөнгөн өнгөрч, өөрийн жамаар эдгэрдэг бол гепатит С-г вирусын эсрэг шууд үйлдэлт эмээр бүрэн эмчилж байгаа. Харин гепатит B, D -г вирусын идэвхижлийг бууруулах замаар элэгний хатуурал, хавдарт шилжихээс урьдчилан сэргийлж байна.

-Өвчний үеийн хооллолтод юуг анхаарах вэ?

Өвчний үед аль болох хурц хоолноос татгалзах хэрэгтэй. Өөх тос ихтэй, шарж хайрсан, янз бүрийн амтлагчтай хоолыг хорино. Мөн тухайн өвчтөн, түүний гэр бүлийнхэн нь эмчийн болон мэргэжлийн хоол зүйчийн зөвлөгөөгөөр хоолны дэглэм бариулах хэрэгтэй.

-Гепатитын өвчлөлөөс урьдчилан сэргийлэхэд юуг анхаарах вэ, дархлаажуулалтад хамрагдах боломжтой юу?

Гепатитын өвчлөлөөс сэргийлэх бүрэн боломжтой. Гепатит А-ийн өвчлөлөөс идэвхгүй буюу гаммаглобулины аргаар  болон идэвхтэй буюу вакцинаар  дархлаажуулан урьдчилан сэргийлж болно.

1991 оноос хойш Монгол улс шинээр төрсөн бүх хүүхдийг товлолын дагуу  B  гепатитын вакцинаар дархлаажуулж байна. Одоогоор C, D  вирусын эсрэг вакцин байхгүй. Тиймээс гепатитын вирусээс урьдчилан сэргийлэхийн тулд шаардлагагүй тариа, тарилга, шивээснээс татгалзах хэрэгтэй. Мөн төвлөрсөн ариутгалтай шүдний эмнэлгээр үйлчлүүлэх, эмэгтэйчүүд маникюр, педикюр хийлгэхдээ багаж материалаа ариутгасан эсэхэд  хяналт тавьж, шаардлага тавих зэргээр эрүүл мэндээ эрсдлээс сэргийлэхийг зөвлөж байна. Ер нь арьс салстын бүрэн бүтэн байдлыг хангаж байх нь хамгийн чухал. Түүнчлэн гепатитын вирус бэлгийн замаар дамжин халдварлах боломжтойг анхаарч, хосууд бие биендээ үнэнч байж, тохиолдлын бэлгийн харьцаанд орохгүй байж, бэлгэвч хэрэглэхийг зөвлөж байна.

-Гепатитын вирус хавсрах тохиолдол гарах болсон гэсэн. Бүх вирус  хавсрах боломжтой юу?

D вирус нь хүний биед дангаараа үржих чадваргүй. Зөвхөн B вирусын халдвартай хүмүүс халдварладаг. Мөн B, C, D  вирусууд  хавсран халдварлаж болно.

-Вирустэй эхээс төрсөн хүүхдэд вирус халдварладаг уу? Хүүхдийн бие, амьдрах чадварт нөлөөлдөг үү?

Төрөхийн өмнө, төрлөгийн явцад, төрсний дараа В вирусын идэвхжилтэй эхээс ураг болон нярайд халдвар дамжиж болно.  В вирусын халдвартай эхээс төрсөн нярайд дархлаажуулалтын төрөх тун гепатитийн B вирусын эсрэг иммуноглобулиныг хийснээр халдварын эрсдлийг 90 хувь хүртэл бууруулах боломжтой.

Харин хүүхэд эхээс халдвар авбал архагших магадлал 90 хувь байдаг. Тиймээс жирэмслэхээр төлөвлөж байгаа бол урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамрагдаж, өвчтэй эсэхээ тодорхойлуулах хэрэгтэй. Өвчилсөн байвал цаг алдалгүй мэргэжлийн эмчид хандаж, эмчилгээ хийлгэх нь өөрийгөө болон хүүхдийнхээ эрүүл мэндэд томоохон хөрөнгө оруулалт хийж байгаа хэрэг юм шүү.

-Ярилцсанд баярлалаа.

 

Баянзүрх.мн

Мэдээг үнэлэх
Like
Love
Haha
Wow
Sad
Angry

Холбоотой мэдээ

ЗАРИМ ШҮҮХИЙН ТАМГЫН ГАЗРЫН ДАРГА НАР АЖИЛ ХҮЛЭЭЛЦЭВ

Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн 2020 оны 04 дүгээр сарын 30-ны өдрийн 44, 45, 46, 47, 48, 49 дүгээр тогтоо

2020-05-08

М.Соёлмаа: B, C, D вирусыг бүрэн эмчлэхгүй бол элэгний хатуурал, хавдар үүсдэг

Элэгний өвчлөл, вируст гепатитын талаар БЗД-ийн ЭМТ-ийн халдвартын эмч М.Соёлмаатай ярилцлаа. -Эл

2020-05-07

Гамшгаас хамгаалах штабын дадлага сургууль хоёрдахь өдрөө үргэлжилж байна

“Ковид-19 халдварт цар тахлын  халдварын үеийн харилцан ажиллагаа, хариу арга хэмжээ” сэдэвт  гамшга

2020-05-07